Các lưu ý quan trọng trong hợp đồng lao động

1. Hợp đồng lao động tại New Zealand là gì và vì sao bắt buộc phải có?

Khi làm việc tại New Zealand, dù bạn là người bản địa hay người nhập cư, hợp đồng lao động (Employment Agreement) là văn bản pháp lý bắt buộc phải có giữa người lao động và người sử dụng lao động. Đây không chỉ là giấy tờ mang tính hình thức, mà là cơ sở để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong suốt quá trình làm việc.

Theo quy định của Employment Relations Act 2000, mọi nhân viên đều phải được cung cấp hợp đồng lao động bằng văn bản trước hoặc ngay khi bắt đầu công việc. Việc không có hợp đồng có thể khiến người sử dụng lao động bị phạt nặng, đồng thời người lao động cũng gặp rủi ro lớn khi xảy ra tranh chấp.

Dù hợp đồng có ghi hay không, người lao động vẫn luôn được hưởng các quyền tối thiểu theo luật của New Zealand. Tuy nhiên, nếu không thể hiện rõ trong hợp đồng, bạn sẽ rất khó chứng minh quyền lợi của mình khi cần làm việc với cơ quan chức năng hoặc tòa án.

2. Các loại hợp đồng lao động phổ biến

Tại New Zealand, hợp đồng lao động được chia thành hai nhóm chính. Việc hiểu rõ mình đang thuộc loại hợp đồng nào sẽ giúp bạn chủ động hơn trong quá trình làm việc và đàm phán quyền lợi.

2.1. Hợp đồng lao động tập thể (Collective Employment Agreement)

Hợp đồng lao động tập thể là hợp đồng được ký kết giữa người sử dụng lao động và một nghiệp đoàn đã đăng ký. Hợp đồng này áp dụng cho những nhân viên là thành viên của nghiệp đoàn tại nơi làm việc.

• - Điều khoản hợp đồng do nghiệp đoàn đại diện đàm phán, bao gồm lương, giờ làm, nghỉ phép và các quyền lợi khác.
• - Nhân viên mới, dù chưa gia nhập nghiệp đoàn, vẫn phải được áp dụng các điều khoản của hợp đồng tập thể trong 30 ngày đầu.
• - Sau 30 ngày, nếu không gia nhập nghiệp đoàn, nhân viên có thể ký hợp đồng lao động cá nhân.

2.2. Hợp đồng lao động cá nhân (Individual Employment Agreement)

Đây là loại hợp đồng phổ biến nhất đối với người lao động nhập cư. Hợp đồng được đàm phán trực tiếp giữa bạn và chủ lao động, và chỉ áp dụng riêng cho bạn.

• - Điều khoản có thể linh hoạt hơn, miễn là không thấp hơn quyền tối thiểu theo luật.
• - Có thể bổ sung các quyền lợi tốt hơn như lương cao hơn mức tối thiểu, nghỉ phép nhiều hơn.
• - Nếu nơi làm việc có hợp đồng tập thể, hợp đồng cá nhân trong 30 ngày đầu phải nhất quán với hợp đồng tập thể.

3. Những nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng lao động

Luật New Zealand quy định rất rõ những nội dung tối thiểu bắt buộc phải có trong một hợp đồng lao động hợp pháp. Khi xem hợp đồng, bạn nên kiểm tra kỹ để đảm bảo không thiếu các thông tin quan trọng dưới đây.

• - Tên đầy đủ của người sử dụng lao động và người lao động.
• - Mô tả công việc, làm rõ trách nhiệm và nhiệm vụ chính.
• - Địa điểm làm việc hoặc phạm vi làm việc.
• - Giờ làm việc: số giờ, ngày làm, thời gian bắt đầu và kết thúc.
• - Mức lương hoặc tiền công, đảm bảo không thấp hơn mức lương tối thiểu.
• - Hình thức trả lương (tiền mặt hay chuyển khoản).
• - Cam kết trả ít nhất 1,5 lần lương khi làm việc vào ngày lễ.
• - Quy trình giải quyết tranh chấp và khiếu nại lao động.
• - Thời hạn nộp đơn khiếu nại cá nhân: 90 ngày, riêng quấy rối tình dục là 12 tháng.

4. Các điều khoản có thể thỏa thuận thêm

Ngoài các nội dung bắt buộc, hợp đồng lao động có thể bao gồm nhiều điều khoản bổ sung khác, tùy theo thỏa thuận giữa bạn và chủ lao động. Đây là phần bạn nên đặc biệt quan tâm để bảo vệ quyền lợi lâu dài.

• - Thời gian thử việc hoặc thời gian probation.
• - Thời gian báo trước khi nghỉ việc hoặc bị chấm dứt hợp đồng.
• - Thời gian nghỉ giữa ca, nghỉ ăn trưa.
• - Điều khoản availability và hủy ca làm việc.
• - Thời gian đóng cửa hằng năm (annual closedown).
• - Điều khoản bảo mật thông tin.

5. Điều khoản hạn chế cạnh tranh và bảo mật

Một số hợp đồng có thể bao gồm điều khoản hạn chế cạnh tranh (Restraint of Trade), nhằm bảo vệ lợi ích kinh doanh của doanh nghiệp sau khi bạn nghỉ việc.

• - Không cạnh tranh: cấm làm việc cho đối thủ trong một thời gian và khu vực nhất định.
• - Không lôi kéo: không được tiếp cận khách hàng cũ của công ty.
• - Các điều khoản này chỉ có hiệu lực nếu hợp lý và cân bằng quyền lợi.

Ngoài ra, nghĩa vụ bảo mật thông tin vẫn tồn tại ngay cả khi bạn đã nghỉ việc, kể cả khi hợp đồng không ghi rõ.

6. Quyền đàm phán và lưu ý dành cho người lao động nhập cư

Khi nhận được dự thảo hợp đồng, bạn hoàn toàn có quyền:

• - Mang hợp đồng về đọc kỹ trước khi ký.
• - Yêu cầu giải thích những nội dung chưa rõ.
• - Đề nghị chỉnh sửa hoặc bổ sung điều khoản.
• - Xin tư vấn từ luật sư, nghiệp đoàn hoặc cố vấn di trú.

Đối với người lao động nhập cư, hợp đồng lao động còn liên quan trực tiếp đến visa làm việc, gia hạn visa và định cư. Một hợp đồng không đúng chuẩn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hồ sơ di trú của bạn.

Nếu bạn cần rà soát hợp đồng, đánh giá rủi ro pháp lý hoặc tư vấn liên quan đến visa và quyền làm việc tại New Zealand, hãy tìm đến đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để được hỗ trợ đúng luật và đúng hướng ngay từ đầu.

Nguồn tham khảo: Employement New Zealand.