Khác biệt văn hoá bắt đầu từ những điều rất nhỏ

Có những điều rất nhỏ thôi, nhưng khi bước chân ra khỏi Việt Nam mình mới nhận ra đó lại là một phần của văn hoá sống. Ngày mình nhận căn nhà thuê đầu tiên ở New Zealand, agent đã đặt cho mình từ council ba thùng rác đặt trước nhà – một thùng nắp màu đỏ, một thùng nắp màu vàng, và một thùng nhỏ hơn nắp màu xanh lá cây. Nhìn ba cái thùng rác mà mình đứng khá lâu, vì thật sự không biết thùng nào đựng rác gì.

1. Ba thùng rác và bài học đầu tiên ở New Zealand

Ở Việt Nam trước giờ mình chỉ quen một túi rác gom tất cả lại rồi mang ra khu gom rác của chung cư – chưa từng phải nghĩ xem thứ gì thuộc loại rác nào. Thế là mình mở điện thoại lên và google từng loại rác một: vỏ hộp sữa bỏ thùng nào, chai nhựa bỏ thùng nào, giấy carton thì để đâu, thức ăn thừa thì cho vào đâu. Những thứ tưởng như rất đơn giản nhưng với mình lúc đó lại là cả một bài học mới.

2. Phân loại rác ở Auckland như thế nào?

Ở Auckland, và nhiều nơi khác ở New Zealand, việc phân loại rác rất rõ ràng:

• - Thùng nắp vàng: rác có thể tái chế – giấy, bìa carton, chai nhựa, lon kim loại, hộp sữa đã rửa sạch.
• - Thùng nắp đỏ: rác sinh hoạt thông thường – những thứ không tái chế được.
• - Thùng nắp xanh lá cây: rác hữu cơ – thức ăn thừa, vỏ rau củ, những thứ có thể phân huỷ tự nhiên.

Mỗi loại thùng rác sẽ có xe thu gom riêng. Đến ngày thu rác, xe của council chạy qua từng khu phố và chỉ lấy đúng loại rác của ngày hôm đó. Nếu rác bỏ sai thùng thì nhiều khi họ không thu luôn.

3. Tại sao người Việt chúng ta chưa quen phân loại rác?

Mình nhớ lại trước đây từng đọc một bài viết trên Facebook về việc ở dưới chân một khu chung cư tại Nhật, có người dán một tờ giấy A4 viết bằng tiếng Việt, nội dung đại ý là "hãy học cách phân loại rác trước khi bỏ rác". Lúc đọc câu chuyện đó mình thấy hơi chạnh lòng – không phải vì bị ai đó nhắc nhở, mà vì mình nhận ra người Việt chúng ta thật ra chưa từng được dạy điều đó từ nhỏ.

Ở Việt Nam, từ khi còn đi học cho đến khi trưởng thành, hầu như không ai dạy chúng ta cách phân loại rác. Tất cả mọi thứ đều gom chung vào một túi rồi mang đi đổ. Chúng ta lớn lên trong một xã hội còn nhiều thiếu thốn về hạ tầng và văn minh rác – nên nhiều khi cũng không có cơ hội học những điều tưởng như rất cơ bản đó.

4. Ý thức người dân New Zealand với việc phân loại rác

Sang New Zealand sống, mình mới thấy việc phân loại rác được coi là chuyện rất nghiêm túc. Mỗi gia đình đều có thùng rác riêng, mỗi loại rác có cách xử lý riêng. Mình cũng chưa thấy họ công bố mức phạt cụ thể nếu bỏ sai rác, nhưng nhìn chung ý thức của người dân rất tốt – ai cũng tự giác làm đúng.